Analitycy Swiss Solar o 艣wiatowym kryzysie logistycznym i bran偶y PV

30/08/2021

Panuj膮ca sytuacja kryzysowa w 艣wiatowym systemie logistycznym, a w szczeg贸lno艣ci na rynku przewoz贸w kontenerowych, budzi du偶e zaniepokojenie przedsi臋biorc贸w i wprowadza w zak艂opotanie ekspert贸w i analityk贸w. Wyj膮tkowy zbieg wielu niekorzystnych okoliczno艣ci w ci膮gu jednego roku doprowadzi艂 do powa偶nych zak艂贸ce艅 w ustalonych 艂a艅cuchach dostaw i spowodowa艂 bezprecedensowy wzrost cen morskich us艂ug dostawczych.
Globalny charakter tego zjawiska wp艂yn膮艂 w r贸偶nym stopniu na wszystkie sektory gospodarki 艣wiatowej. Op贸藕nienia w zakontraktowanych dostawach (wed艂ug badania IHS Markit) osi膮gn臋艂y poziom najwy偶szy od 20 lat, a koszt transportu kontenerowego w niekt贸rych miejscach wzr贸s艂 o 350%, co nie mog艂o nie wp艂yn膮膰 na koszt towar贸w dla klienta ko艅cowego.
Co dzi艣 wiadomo o przyczynach i rozwoju tak powa偶nego kryzysu, jaki wp艂yw mia艂 on na bran偶臋 PV, jakie s膮 tendencje rozwoju tej sytuacji i jakie s膮 perspektywy wyj艣cia z kryzysu?

 

Wprowadzenie

 

 

Po pierwsze, pod wzgl臋dem rozmiaru i wp艂ywu na gospodark臋 艣wiatow膮, zaka偶enie koronawirusem jest bezsporne.
Nieoczekiwane wprowadzenie blokad kwarantannowych na ca艂ym 艣wiecie doprowadzi艂o do chaotycznych zak艂贸ce艅 w ustalonych 艂a艅cuchach handlowych. W pocz膮tkowej fazie (I-II kw. 2020 r.) spadek popytu doprowadzi艂 do ograniczenia rynku morskiego i wzrostu koszt贸w frachtu. Na przyk艂ad stawki za przew贸z towar贸w z Chin do Europy i USA wzros艂y w tym okresie o 40-50%.
B艂臋dem by艂oby jednak przypisywanie ca艂ej „zas艂ugi” za kryzys logistyczny pandemii COVID-19. Gdy wirus uderzy艂 w gospodark臋 艣wiatow膮, rynek przewoz贸w morskich by艂 ju偶 wystarczaj膮co os艂abiony. Znacz膮co przyczyni艂y si臋 do tego rosn膮ce napi臋cia handlowe i polityczne mi臋dzy USA i Chinami, przed艂u偶aj膮ce si臋 wyj艣cie Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej i niepewno艣膰 z tym zwi膮zana, konflikt handlowy mi臋dzy Kore膮 i Japoni膮 oraz powszechno艣膰 polityki protekcjonistycznej w og贸le.
Jednocze艣nie konieczno艣膰 przestrzegania 艣rodk贸w kwarantanny (izolacja w domu) wp艂yn臋艂a na motywacj臋 i zainteresowania znacznej masy kupuj膮cych. Szybki rozw贸j handlu internetowego w III-IV kw. 2020 r. oraz zwi臋kszony popyt na niekt贸re grupy produkt贸w spowodowa艂:

  • Zwi臋kszone zapotrzebowanie na morski transport kontenerowy;
  • wymuszone przestoje statku w oczekiwaniu na roz艂adunek/za艂adunek, zmiany za艂ogi;
  • Przepe艂nienie obiekt贸w magazynowych i przestrzeni w portach;
  • op贸藕nienia w wyprowadzaniu towar贸w z port贸w;
  • niemo偶no艣膰 dostarczania towar贸w do port贸w;
  • nier贸wnowaga w obrotach handlowych w USA, kt贸ra doprowadzi艂a do ogromnej liczby pustych kontener贸w w tym kraju i w konsekwencji do niedobor贸w w innych krajach.

Stopniowe zmniejszanie surowych ogranicze艅 dotycz膮cych kwarantanny od ko艅ca 2020 r. jeszcze bardziej pog艂臋bi艂o te procesy, co w sumie nie mog艂o nie doprowadzi膰 do wzrostu koszt贸w frachtu. Nikt jednak nie m贸g艂 przewidzie膰 tak niewiarygodnego (2-2,5-krotnego) wzrostu stawek frachtowych. Znajduj膮cy si臋 w trudnej sytuacji dostawcy i ich klienci byli zmuszeni albo zaakceptowa膰 podwy偶k臋, albo zerwa膰 kontrakty.

 

 

Bran偶a PV a kryzys

Z uwagi na rosn膮c膮 skal臋 produkcji paneli s艂onecznych oraz komponent贸w i sprz臋tu niezb臋dnego do realizacji projekt贸w w zakresie energii s艂onecznej w Chinach, przemys艂 PV sta艂 si臋 jednym z najbardziej nara偶onych na skutki obecnej sytuacji.
Ju偶 w pierwszych miesi膮cach po wyst膮pieniu zaka偶enia koronawirusem przemys艂 ogarn臋艂o poczucie zbli偶aj膮cej si臋 katastrofy. Najbardziej radykalne prognozy dotycz膮ce rych艂ego i g艂臋bokiego za艂amania rynku na szcz臋艣cie nie spe艂ni艂y.
Jednak ju偶 w drugiej po艂owie 2020 r. pojawi艂y si臋 trudno艣ci z zaopatrzeniem w materia艂y potrzebne do produkcji modu艂贸w (aluminium, stal, szk艂o, srebro, krzem poli- i monokrystaliczny), a ich koszty rynkowe znacznie wzros艂y. Koszty przewoz贸w kontenerowych r贸wnie偶 nadal ros艂y i pod koniec drugiego kwarta艂u 2021 r. osi膮gn臋艂y rekordowy poziom (rys. 1).

Rys.1

 

Wszystkie te czynniki razem wzi臋te mia艂y powa偶ny negatywny wp艂yw na wszystkich producent贸w i konsument贸w modu艂贸w s艂onecznych. Ponadto w z艂ej sytuacji okazali si臋 nie tyle chi艅scy, co europejscy producenci kt贸rzy kupowali niekt贸re materia艂y (krzem, aluminium itp.) i urz膮dzenia z Chin, poniewa偶 zwi臋kszone koszty transportu w pe艂ni wp艂yn臋艂y na ich koszty produkcji.

 

Kryzysowa sytuacja na 艣wiatowych rynkach surowc贸w i przewoz贸w kontenerowych zmusi艂a producent贸w modu艂贸w PV do poszukiwania sposob贸w rozwi膮zania tego problemu. Firmy stan臋艂y przed trudnym wyborem: podnie艣膰 ceny modu艂贸w, przerzuci膰 zwi臋kszone koszty na konsument贸w, zrekompensowa膰 je kosztem w艂asnego zysku, czy te偶 znale藕膰 inne skuteczne rozwi膮zania.
Ka偶dy wybiera艂 opcj臋, kt贸ra by艂a dla niego najwygodniejsza.
Du偶e, samodzielne firmy podnios艂y ceny modu艂贸w, opieraj膮c si臋 na solidnej reputacji swoich produkt贸w i du偶ej sile nabywczej swoich klient贸w.
Niekt贸rzy producenci zdecydowali si臋 na ograniczenie lub ca艂kowite zast膮pienie drogich materia艂贸w (aluminium) w konstrukcji ram swoich modu艂贸w.
Niekt贸rzy z nich zr贸wnowa偶yli wy偶sze koszty w艂asnymi zyskami, t艂umacz膮c ni偶sze zyski inwestor贸w wysokimi kosztami surowc贸w i logistyki.

Swiss Solar AG r贸wnie偶 odnotowa艂 znaczny wzrost koszt贸w modu艂贸w ze wzgl臋du na wysokie koszty transportu. Ale jako powa偶ny producent modu艂贸w klasy A, firma nigdy nie zaakceptuje stosowania ta艅szych i bardziej przyst臋pnych materia艂贸w oraz ta艅szej produkcji w og贸le. Kierownictwo przedsi臋biorstwa postanowi艂o utrzyma膰 wysok膮 jako艣膰 produktu i utrzyma膰 cen臋 rynkow膮 na jak najni偶szym poziomie, tak aby dystrybutorzy przedsi臋biorstwa mogli pozosta膰 konkurencyjni na swoich rynkach. Aby osi膮gn膮膰 ten cel, wybrano strategi臋 polegaj膮c膮 na zakupie du偶ych ilo艣ci komponent贸w do produkcji, co pozwoli艂o na jak najd艂u偶sze powstrzymanie wzrostu cen. Utrzymanie cen zosta艂o osi膮gni臋te r贸wnie偶 poprzez zmniejszenie zysk贸w samej sp贸艂ki SWISS SOLAR AG.

Og贸lne wra偶enie jest takie, 偶e wiele firm nie chce przerzuca膰 ci臋偶aru zwi臋kszonych koszt贸w transportu na konsument贸w. Wynika to zar贸wno ze stosunkowo wysokiej konkurencyjno艣ci rynk贸w towarowych, jak i, w niekt贸rych przypadkach, z braku takiej mo偶liwo艣ci na warunkach poprzednich um贸w.
Niekt贸re pa艅stwa r贸wnie偶 wzi臋艂y aktywny udzia艂 w rozwi膮zywaniu problem贸w. Na przyk艂ad Chiny, rozumiej膮c potrzeb臋 utrzymania swojej reputacji jako wiarygodnego dostawcy i producenta, przyzna艂y lokalnym firmom przewozowym dotacje na dostaw臋 pustych kontener贸w z Unii Europejskiej i Stan贸w Zjednoczonych. Pomog艂o to rozwi膮za膰 problem ogromnych ilo艣ci 艂adunk贸w zalegaj膮cych w portach ChRL i oczekuj膮cych na wysy艂k臋 do klient贸w.
Jednocze艣nie brak tendencji spadkowej w kosztach wysy艂ki wci膮偶 zmusza firmy do przerzucania dodatkowych koszt贸w na konsument贸w, wpisuj膮c wysokie koszty dostawy w nowe umowy.

 

 

Producenci i kryzysi

 

 

Powa偶ny niedob贸r pustych kontener贸w wp艂yn膮艂 nie tylko na dzia艂alno艣膰 przedsi臋biorstw, kt贸rych zak艂ady produkcyjne znajduj膮 si臋 w Chinach lub s膮 z nimi powi膮zane. Ka偶dy, od wielkich mi臋dzynarodowych koncern贸w po ma艂ych hurtownik贸w, musi przemieszcza膰 towary mi臋dzy rynkami, a rosn膮ce koszty transportu towarowego nie tylko wp艂ywaj膮 na interesy producent贸w, ale maj膮 r贸wnie偶 powa偶ny wp艂yw na koszt towar贸w dla konsument贸w ko艅cowych.
Nietrudno by艂o przewidzie膰 reakcj臋 konsument贸w. Sta艂y spadek koszt贸w paneli s艂onecznych przed wybuchem pandemii by艂 decyduj膮cym czynnikiem, kt贸ry sprawi艂, 偶e energia s艂oneczna z egzotyki sta艂a si臋 dochodowym biznesem. Nag艂e cofni臋cie si臋 znanych ju偶 trend贸w spadkowych koszt贸w jest jednak zrozumia艂ym niepokojem dla biznesu i wymaga czasu na przeanalizowanie sytuacji i podj臋cie decyzji.
Kryzys logistyczny dotkn膮艂 przede wszystkim przedsi臋biorstwa zaanga偶owane w du偶e projekty z zakresu energii s艂onecznej. Potrzebuj膮 oni znacznie wi臋cej paneli, materia艂贸w i sprz臋tu ni偶 instalatorzy system贸w domowych, a w wi臋kszo艣ci przypadk贸w musz膮 je sprowadza膰 z innych kraj贸w. Obydwaj maj膮 tendencj臋 do przyjmowania postawy wyczekuj膮cej, gdy tylko jest to mo偶liwe.

Niekt贸re firmy stosuj膮 etapowe podej艣cie do zarz膮dzania projektem, co pozwala im r贸wnie偶 na od艂o偶enie w czasie zakupu modu艂贸w i urz膮dze艅 solarnych. Jednak ci z nich, kt贸rzy musz膮 realizowa膰 umowy zawarte do 2020 roku, rzeczywi艣cie znajduj膮 si臋 w trudnym po艂o偶eniu.

 

Perspektywy wyj艣cia z kryzysu

 

 

Op贸藕nienie czasowe lockdaunu w r贸偶nych krajach, zr贸偶nicowane tempo odbudowy rynku gospodarczego oraz szybkie o偶ywienie gospodarcze w Chinach nadal utrzymuj膮 mi臋dzynarodowy rynek logistyczny w stanie nier贸wnowagi. Ka偶da prognoza w takiej sytuacji nie mo偶e by膰 absolutnie dok艂adna, poniewa偶 ka偶dy pozornie nieistotny czynnik mo偶e wp艂yn膮膰 na warunki rynkowe i zmieni膰 obecn膮 sytuacj臋. Przyk艂adem tego jest osadzenie na mieli藕nie kontenerowca Ever Given w Kanale Sueskim, co doprowadzi艂o do op贸藕nie艅 w roz艂adunku statk贸w w portach europejskich, a w konsekwencji do rosn膮cego niedoboru dost臋pnych kontener贸w.
Analitycy s膮 zgodni, 偶e nieprzewidywalny wp艂yw czynnik贸w zak艂贸caj膮cych na ceny logistyki mi臋dzynarodowej mo偶e utrzymywa膰 si臋 do czasu ca艂kowitego opanowania pandemii i przywr贸cenia ustalonych modeli 艂a艅cucha dostaw. W kr贸tkim okresie (do I kwarta艂u 2022 r.) mo偶na spodziewa膰 si臋 dalszego wzrostu cen materia艂贸w dla przemys艂u PV oraz ich transportu.
Podsumowuj膮c, Lars Jensen, dyrektor generalny firmy konsultingowej SeaIntelligence z siedzib膮 w Kopenhadze, m贸wi: „Jest tylko jedna rzecz, kt贸ra mo偶e to naprawi膰, a jest ni膮 czas.鈥